Sambals

Er zijn verschillende soorten sambals passend bij diverse rijsttafels; niet elke sambal smaakt namelijk bij en bepaald gerecht. Niets is zo lekker als zelf gemaakte sambal. Het zal u als gastvrouw/heer voldoening geven te kunnen zeggen dat u de sambal bij de rijsttafel zelf hebt gemaakt. Zelf sambal oelek maken is echt niet moeilijk. Het enige keukengerei dat u nodig hebt, zijn een tjobek en een oelekan om de lomboks of tjabé rawits fijn te wrijven. Kunt u geen lomboks of tjabé rawits krijgen, gebruik dan als basis sambal oelek uit het vat. Deze is te koop in toko's. Sommige sambals worden gebakken. Door bepaalde kruiden, specerijen, uien, suiker of andere ingrediënten in een wadjang te fruiten en toe te voegen, krijgt u verschillende sambals, sommige mild van smaak, andere pittig gekruid en weer andere met een frisse zoetzure smaak doordat er bijvoorbeeld bepaalde vruchten in zijn verwerkt. Zelf gemaakte sambal is in een goed afgesloten pot ongeveer 1 maand in de koelkast houdbaar.    

Sambal brandal
10 spaanse pepers, 6 gepofde kemirienoten, 1 theelepel trassi, 1 theelepel javaanse suiker of 2 theelepels bruine suiker, 3 eetlepels vloeibare tamarinde ,1 citroenschilletje, 1 ui.

Was de pepers en verwijder de steeltjes. Hak ze fijn. Maak de ui schoon en snipper ze fijn. Zorg dat het citroenschilletje dun afgesneden is en dat er geen wit meer aan zit. Wrijf pepers, kemiries, ui, suiker en trassi tot een brij. Fruit deze in wat olie even aan, roer er dan de tamarinde doorheen en laat de sambal op laag vuur nog een paar minuten doorsudderen. Doe hem over in een schone, goed afsluitbare jampot. Deze sambal kan in de koelkast worden bewaard.    

Sambal oelek
10 spaanse pepers, 1 theelepel zout.

Was de pepers en verwijder de steeltjes. Hak ze fijn en wrijf ze vervolgens met het zout tot een brij. Dit kan ook in de keukenmachine. In dat geval hoeft u de pepers niet eerst fijn te hakken.    

Sambal badjak
1 a 1 1/2 dl. olie, 2 grote uien, 4 teentjes knoflook, 200 gramsambal oelek, 1/2 eetlepel assem, 3/4 a 1 dl. water, 2 fijngemaakte menirienootjes, 2 blaadjes salam, 1 spriet sereh, 2 plakjes laos, 2 theelepels trassi, 2 eetlepels suiker.

Snijd de uien en knoflook fijn en fruit deze in slaolie glazig. Voeg de boemboes toe en fruit die mee, Voeg dan de sambal oelek erbij en roer alles goed om. Los de assem op in water, voeg dit erbij en laat het geheel sudderen, totdat de olie komt bovendrijven. Laat het geheel goed afkoelen en verwijder de laos, salam en sereh. Bewaar de sambal in een schone, goedafgesloten pot in de koelkast. Deze sambal is ongeveer 3 a 4 maanden houdbaar.

Sambal katjang
2 eetlepels pindakaas, 1 eetlepel sambal oelek, 4 a 5 eetlepels azijn, 2 eetlepels water, 1 theelepel knoflookpoeder, 2 theelepels suiker, een snufje zout.

Meng alle ingredienten en boemboes goed door elkaar tot een glad sausje. Natuurlijk kunt u naar eigen smaak azijn en suiker toevoegen. Deze sambal is slechts enkele dagen houdbaar in de koelkast.

Sambal taotjo
1 middelgrote ui, 2 teentjes knoflook, 1/2 a 3/4 dl. slaolie, 1 rode en 1 groene lombok, 6 tjabe rawits, 100 gram sambal oelek, 2 eetlepels taotjo, 2 theelepels assem, 1/2 a 3/4 dl. water, 1 dessertlepel ketjap manis, 2 blaadjes salam, 2 blaadjes djeroek poeroet, 1 spriet sereh, 1 plakje laos, 1 theelepel trassi, 2 theelepels suiker.

Snijd of wrijf de ui en knoflook fijn en fruit deze in slaolie glazig. Snijd de lomboks in fijne ringetjes, ontdoe de tjabe rawits van de steeltjes (laat de rawits wel heel) en fruit ze te samen met de boemboes mee. Voeg smabal en taotho toe en roer alles goed door elkaar. Los de assem op in water, doe dit erbij, voeg de ketjap toe en laat het geheel nog 5 a 10 minuten sudderen. Laat alles goed afkoelen en verwijder de blaadjes, sereh en laos. Bewaar de smabal in een schone, goed afgesloten pot in de koelkast. Deze sambal is ongeveer 3 weken houdbaar.

Sambal gandaria
25 gram tjabe rawits, 100 gram sambal oelek, 5 a 6 gandaria's, 1 theelepel trassi, 2 theelepels suiker.

Ontdoe de tjabe rawits van de steeltjes, was ze en laat ze uitlekken. Wrijf de tjabe rawits te samen met de trassi en suiker met een oelekan in een tjobek fijn. Was de gandaria's, snijd ze doormidden en haal het pitje eruit. Wrijf ook de gandaria's fijn en voeg de sambal oelek toe. Meng dit alles goed. Bewaar de sambal in een schone, goed afgesloten pot in de koelkast. Deze sambal is ongeveer 1 maand houdbaar.

Sambal djeroek limo
25 gram tjabe rawits, 100 gram sambal oelek, 3 kleine djeroek limo's, 1 theelepel trassi, 2 theelepels suiker.

Ontdoe de tjabe rawits van de steeltjes, was ze en laat ze uitlekken. Wrijf de tjabe rawits te samen met de trassi en suiker met een oelekan in een tjobek fijn. Voeg de sambal oelek toe en meng dit alles goed. Rol de djeroek limo's even, snijd ze door en pers ze uit op de sambal. Bewaar de sambal in een schone, goed afgesloten pot in de koelkast. Deze sambal is ongeveer 1 maand houdbaar.

Atjar van tjabe rawit
100 gram tjabe rawits, 2 1/2 dl. azijn, 1 dl. water, 3 theelepels suiker, zout naar smaak.

Was de rawits (laat wel de steeltjes eraan) en laat ze uitlekken. Doe de uitgelekte rawits in een goed schoongemaakte jampot. Kook azijn, water, suiker en zout op in een pannetje en giet dit op de rawits. Laat alles afkoelen en sluit de jampot daarna goed af. Deze atjar is in de koelkast een half jaar houdbaar.

Sambal bawang
Ingredienten: 2 middelgrote uien, 25 gram tjabe rawits, 100 gram sambal oelek, 1/2 dl. azijn, Boemboes: 1 theelepel trassi, 2 theelepels suiker.

Verwarm de oven ongeveer 10 minuten voor op 275C. Snijd de uien in vieren en pof die in de oven ongeveer 10 minuten op 225C. Ontdoe de tjabe rawits van de steeltjes, was ze en laat ze uitlekken. Wrijf daarna de tjabe rawits met een oelekan in een tjobek fijm, te zamen met de trassi en de suiker. Is de rawit fijn, wrijf dan de gepofde uien daarbij. Voeg de sambal oelek toe, roer alles goed om en doe de azijn erbij. Bewaar de sambal in een schone, goed afgesloten pot in de koelkast. Deze sambal is ongeveer 1 maand houdbaar.

Sambal oelek citroen
Ingredienten: 25 gram tjabe rawits, 100 gram sambal oelek, sap van 1/2 citroen, Boemboes: 2 theelepels suiker.

Ontdoe de tjabe rawits van de steeltjes en wrijf ze te samen met suiker met een oelekan in een tjobek fijn. Voeg de sambal en het citroensap toe. Bewaar de sambal in een schone, goed afgesloten pot in de koelkast. Deze sambal is ongeveer 1 maand houdbaar. Mocht de sambal iets uitdrogen, voeg dan een paar druppels citroensap toe.